कपूर खानदानातील सर्वच पिढ्या देखण्या, राजबिंड्या आणि अभिनयाने समृद्ध! पण या अथांग कलावंत परिवारातील अभिनेता Shashi Kapoor यांची बातच काही और होती; ते खऱ्या अर्थाने Bollywoodचे Prince Charming होते. साठ आणि सत्तरच्या दशकात त्यांनी आपल्या सोज्वळ, देखण्या आणि रोमँटिक व्यक्तिमत्त्वाने रुपेरी पडदा अधिकच प्रकाशमान केला. (Shashi Kapoor)

Shashi Kapoor यांचा मुख्य अभिनेता म्हणून चित्रपटसृष्टीत प्रवेश १९६१ सालच्या B. R. Chopra दिग्दर्शित Dharmputra या सिनेमातून झाला; सुरुवातीची चार-पाच वर्षे त्यांना इंडस्ट्रीमध्ये स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण करण्यासाठी काहीसा संघर्ष करावा लागला, मात्र १९६५ च्या Jab Jab Phool Khile या ब्लॉकबस्टर चित्रपटानंतर या उमद्या अभिनेत्याचे नशीब पालटले आणि तिथून पुढे तब्बल दोन दशके त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीवर यशस्वी अधिराज्य गाजवले. साठच्या दशकात त्यांच्या रोमँटिक रूपाला पडद्यावर जिवंत करण्याचे काम प्रामुख्याने Mohammed Rafi यांच्या आवाजाने केले; Mohabbat Isko Kehte Hain, Aamne Saamne, Kanyadaan यांसारख्या सुपरहिट चित्रपटांतील रफीसाहेबांची गाणी प्रचंड गाजली, अर्थात याच सुवर्णकाळात Mukesh आणि Talat Mahmood यांनीही त्यांच्यासाठी सुंदर पार्श्वगायन केले होते.(Shashi Kapoor)

एक गमतीशीर आणि ऐतिहासिक सत्य म्हणजे, पुढे सत्तरच्या दशकात शशी कपूर त्यांच्या यशाचे समीकरण बनलेला Kishore Kumar यांचा जादूई आवाज कारकिर्दीत खूप उशिरा अवतरला. ते १९६१ मध्ये रुपेरी पडद्यावर आले, पण त्यांना किशोरदांचा पहिला पार्श्वआवाज मिळायला तब्बल नऊ वर्षे वाट पाहावी लागली आणि तो योग १९७० साली Rootha Na Karo (C. Ramchandra यांचे संगीत) या चित्रपटाच्या निमित्ताने आला, अर्थात या चित्रपटात Mohammed Rafi यांचीच गाणी अधिक होती. या प्रवासातील आणखी एक रंजक आठवण म्हणजे, या सिनेमाच्या चार वर्षांपूर्वी म्हणजेच १९६६ साली C. V. Sridhar दिग्दर्शित Pyar Kiye Jaa हा सुप्रसिद्ध विनोदी चित्रपट आला होता, ज्यामध्ये Shashi Kapoor आणि Kishore Kumar दोघांनीही प्रमुख भूमिका साकारल्या होत्या, परंतु या चित्रपटात किशोरदा असूनही त्यांच्या वाट्याला आलेली सर्व रोमँटिक गाणी Mohammed Rafi यांनीच गायली होती.(Shashi Kapoor)

पुढे १९६९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या Aradhana चित्रपटानंतर Kishore Kumar नावाचे वादळ आले आणि चित्रपटसृष्टीचा भाग्योदय झाला; प्रत्येक दिग्गज संगीतकार आणि आघाडीचा नायक किशोरदांचा स्वर आपल्या चित्रपटात घेण्यासाठी उत्सुक झाला, आणि Shashi Kapoor या प्रभावापासून दूर राहू शकले नाहीत. १९६९ मध्येच Asha Parekh अभिनीत Pyar Ka Mausam हा संगीतमय चित्रपट रिलीज झाला, ज्याला Rahul Dev Burman यांचे तडाखेबंद संगीत होते; या चित्रपटात एक आगळावेगळा प्रयोग झाला, जिथे Tum Bin Jaoon Kahan हे गाणे Mohammed Rafi आणि Kishore Kumar या दोघांनीही वेगवेगळ्या आवृत्त्यांमध्ये गायले होते, पण इथे गम्मत अशी होती की, रफीसाहेबांचा आवाज Shashi Kapoor यांच्यावर चित्रित झाला, तर किशोरदांचा आवाज पडद्यावरील चरित्र अभिनेते Bharat Bhushan यांच्यावर चित्रीत करण्यात आला होता!(Shashi Kapoor)

मग Kishore Kumar आणि Shashi Kapoor हे अतूट समीकरण नक्की कधी आणि कसे बनले? त्यासाठी साल १९७१ उजडावे लागले, जेव्हा Subodh Mukherjee निर्मित आणि Samir Ganguly दिग्दर्शित Sharmilee हा चित्रपट रसिकांच्या भेटीस आला; या चित्रपटातील सगळीच गाणी किशोर कुमार यांनी आपल्या स्वरांनी सजवली होती, पण त्यातील एक अजरामर गाणे होते—Kaise Kahen Hum Pyar Ne Humko Kya Kya Khel Dikhaye. हे गाणे ऐकताना सुरुवातीला त्यांना असे तीव्रतेने वाटत होते की, हे गीत Mohammed Rafi यांनीच गायला हवे, कारण गाण्यातील जो शास्त्रीय पाया (क्लासिकल बेस राग: तिलंग) आणि कारुण्य (दर्द) होता, तो रफी साहेबांच्या आवाजात अधिक प्रभावीपणे उतरेल असा त्यांचा ठाम विश्वास होता. त्यांनी हा हट्ट संगीतकार Sachin Dev Burman (Sachinda) यांच्याकडे लावून धरला; यावरून तरुण Shashi Kapoor आणि स्वाभिमानी Sachinda यांच्यात रेकॉर्डिंग Studioमध्ये जोरदार वादविवाद आणि काहीशी खडाजंगीही झाली, परंतु संगीताचे परिपूर्ण ज्ञान असलेले अनुभवी सचिनदा आपल्या निर्णयावर ठाम होते. (Shashi Kapoor)

शेवटी, अत्यंत स्पष्टवक्ते असलेल्या त्यांनी त्यांना समजावत थेट शब्दांत सांगितले की, “हे बघ शशी, तू एक उत्तम अभिनेता आहेस, त्यामुळे तू तुझे अभिनयाचे काम चोख कर; कोणते गाणे कोणत्या गायकाने गावे हे संगीतकार म्हणून मी ठरवेन, कारण या सिनेसृष्टीत मी गेली पंचवीस वर्षे अविरत काम करत आहे आणि कोणत्या भावनेला कोणाचा आवाज न्याय देऊ शकतो याची मला अचूक समज आहे!” त्यांच्या या रोखठोक आणि मार्गदर्शक बोलण्यासमोर त्यांनी माघार घेतली आणि ते गाणे अखेर Kishore Kumar यांच्याकडेच गेले. त्यांनी त्यांच्या मनातील शंका दूर करण्यासाठी त्यांना गाण्याच्या प्रत्यक्ष रेकॉर्डिंगच्या वेळी Studioमध्ये उपस्थित राहण्याचे आग्रहाचे निमंत्रण दिले. (Shashi Kapoor)

रेकॉर्डिंगच्या दिवशी किशोर कुमार स्टुडिओमध्ये दाखल झाले, त्यांनी महान कवी Neeraj यांनी लिहिलेले भावस्पर्शी शब्द अत्यंत एकाग्रतेने आणि काळजीपूर्वक वाचले, शब्दांमागील वेदना समजून घेतली आणि मायक्रोफोनसमोर उभे राहून आपल्या खास नैसर्गिक, भावूक आणि दर्दभऱ्या शैलीत गाणे गाण्यास सुरुवात केली—Kaise Kahen Hum Pyar Ne Humko Kya Kya Khel Dikhaye. किशोरदांच्या स्वरातील तो आर्त टोन आणि त्या सुरावटी ऐकून स्टुडिओमध्ये उपस्थित असलेला प्रत्येक जण मंत्रमुग्ध झाला; हे गाणे आज पन्नास वर्षांनंतरही ऐकताना रसिकांचे पाय क्षणभर रेंगाळतात आणि असे वाटते की जगातील प्रत्येक विरहाचे, प्रेमभंगाचे दुःख किशोरदा आपल्याच काळजातून गात आहेत. (Shashi Kapoor)

गाण्याचे रेकॉर्डिंग संपताच भारावून गेलेल्या Sachin Dev Burman यांनी अत्यंत आनंदाने धावत जाऊन Kishore Kumar यांना घट्ट मिठी मारली; हा सगळा अद्भूत आणि डोळ्यांचे पारणे फेडणारा प्रसंग Shashi Kapoor जवळून पाहत होते. किशोरदांच्या त्या सुरांच्या जादुई ताकदीने त्यांचे डोळे पूर्णपणे पाणावले, त्यांच्या मनातील सर्व शंका गळून पडल्या; ते हळूच रेकॉर्डिंग रूममध्ये गेले आणि मोठ्या आदराने सचिनदांचे पाय शिवून नमस्कार करत भावनावश होऊन म्हणाले, “दादा, अब इसके बाद मैं संगीत के मामले में आपसे कभी भी बहस नहीं करूंगा… आप सचमुच जीनियस हो!”(Shashi Kapoor)

=========================

हे देखील वाचा : Naushad And Mohammed Rafi : कृतज्ञतेचा अनमोल ठेवा संगीतकार नौशाद आणि मोहम्मद रफी यांच्या सांगीतिक सहप्रवासाची एक भावस्पर्शी कथा

=========================

या एका भावस्पर्शी प्रसंगानंतर Shashi Kapoor आणि Kishore Kumar हे Bollywoodचे सर्वात यशस्वी आणि अढळ कॉम्बिनेशन ठरले; जरी पुढील काळात काही मोजक्या गाण्यांसाठी Mohammed Rafi यांनी त्यांना पार्श्वगायन केले, तरीही पुढची पंधरा वर्षे किशोर कुमार हाच त्यांचा मुख्य पडद्यावरील आवाज बनला. किशोरदांनी त्यांच्यासाठी तब्बल ९४ अविस्मरणीय गाणी गायली, ज्यांनी Abhinetri, Fakira, Chor Machaye Shor, Bidaai, Trishul, Kaala Patthar आणि Suhaag यांसारखे अनेक चित्रपट संगीताच्या सुवर्ण इतिहासात अजरामर केले. Shashi Kapoor आणि Sachin Dev Burman या कॉम्बिनेशनचे फक्त दोनच सिनेमे आहेत—१९६४ सालचा Benazir आणि १९७१ सालचा Sharmilee!

Kishore Kumar आणि Shashi Kapoor यांच्या सदाबहार आणि सुरांनी नटलेल्या अफाट प्रवासातील तुमचे सर्वात आवडते गाणे कोणते आहे?(Shashi Kapoor)

The post Shashi Kapoor: ‘कैसे कहें हम प्यार ने हमको क्या क्या खेल दिखाए…’ appeared first on Kalakruti Media.